Mots et expressions en luxembourgeois
Tous les mots et expressions du cours, avec leur sens, leur prononciation et la leçon dont ils viennent.
A1 · Débutant
- Moien — Bonjour / Salut
- Gudde Moien — Bonjour (le matin)
- Gudde Mëtteg — Bon après-midi
- Gudden Owend — Bonsoir
- Gutt Nuecht — Bonne nuit
- Äddi — Au revoir
- Bis geschwënn — À bientôt
- Bis muer — À demain
- Merci — Merci
- Villmools Merci — Merci beaucoup
- Wann ech gelift — S’il vous plaît
- Entschëllegt — Pardon / Excusez-moi
- Jo — Oui
- Neen — Non
- Wéi geet et? — Comment ça va ?
- Et geet mir gutt, merci. — Je vais bien, merci.
- Ech heeschen … — Je m’appelle …
- Wéi heeschs du? — Comment tu t’appelles ? (informel)
- Wéi heescht Dir? — Comment vous appelez-vous ? (formel)
- Ech sinn … — Je suis …
- Ech kommen aus … — Je viens de …
- Ech wunnen zu … — J’habite à … (une ville)
- Lëtzebuerg — Luxembourg (le pays et la ville)
- Frankräich — la France
- Däitschland — l’Allemagne
- d'Belsch — la Belgique
- Portugal — le Portugal
- Ech sinn drësseg Joer al. — J’ai trente ans.
- Ech schwätzen Englesch. — Je parle anglais.
- e bëssen — un peu
- Freet mech! — Enchanté !
- null — 0
- eent — 1
- zwee — 2
- dräi — 3
- véier — 4
- fënnef — 5
- sechs — 6
- siwen — 7
- aacht — 8
- néng — 9
- zéng — 10
- eelef — 11
- zwielef — 12
- dräizéng — 13
- véierzéng — 14
- fofzéng — 15
- siechzéng — 16
- siwwenzéng — 17
- uechtzéng — 18
- nonzéng — 19
- zwanzeg — 20
- drësseg — 30
- véierzeg — 40
- fofzeg — 50
- sechzeg — 60
- siwwenzeg — 70
- achtzeg — 80
- nonzeg — 90
- honnert — 100
- dausend — 1000
- Wéi vill? — Combien ?
- Wéi al bass du? — Quel âge as-tu ?
- de Méindeg — le lundi
- den Dënschdeg — le mardi
- de Mëttwoch — le mercredi
- den Donneschdeg — le jeudi
- de Freideg — le vendredi
- de Samschdeg — le samedi
- de Sonndeg — le dimanche
- de Weekend — le week-end
- haut — aujourd’hui
- muer — demain
- gëschter — hier
- d'Woch — la semaine
- de Mount — le mois
- d'Joer — l’année
- Januar, Februar, Mäerz, Abrëll — janvier, février, mars, avril
- Mee, Juni, Juli, August — mai, juin, juillet, août
- September, Oktober, November, Dezember — septembre, octobre, novembre, décembre
- Wéi vill Auer ass et? — Quelle heure est-il ?
- Et ass dräi Auer. — Il est trois heures.
- hallwer véier — trois heures et demie
- Véierel op dräi — trois heures et quart
- Véierel vir véier — quatre heures moins le quart
- Ech hätt gär … — Je voudrais …
- e Kaffi — un café
- en Téi — un thé
- e Waasser — une eau
- e Béier — une bière
- e Glas Wäin — un verre de vin
- d'Brout — le pain
- de Kéis — le fromage
- d'Ham — le jambon
- d'Gromperen — les pommes de terre
- den Apel — la pomme
- d'Zopp — la soupe
- d'Bouneschlupp — soupe aux haricots verts
- Gromperekichelcher — galettes de pommes de terre
- D'Rechnung, wann ech gelift. — L’addition, s’il vous plaît.
- Wat kascht dat? — Ça coûte combien ?
- Dat kascht … Euro. — Ça coûte … euros.
- Ech hunn Honger. — J’ai faim.
- Ech hunn Duuscht. — J’ai soif.
- Gudden Appetit! — Bon appétit !
- Prost! — Santé !
- d'Famill — la famille
- de Papp — le père
- d'Mamm — la mère
- d'Elteren — les parents
- de Brudder — le frère
- d'Schwëster — la sœur
- de Jong — le garçon / le fils
- d'Meedchen — la fille
- d'Duechter — la fille (enfant)
- de Bopa — le grand-père
- d'Boma — la grand-mère
- de Mann — l’homme / le mari
- d'Fra — la femme / l’épouse
- d'Kand — l’enfant
- de Frënd / d'Frëndin — l’ami / l’amie
- rout — rouge
- blo — bleu
- gréng — vert
- giel — jaune
- schwaarz — noir
- wäiss — blanc
- brong — brun
- gro — gris
A2 · Élémentaire
- opstoen — se lever
- iessen — manger
- drénken — boire
- schaffen — travailler
- wunnen — habiter
- kafen — acheter
- kachen — cuisiner
- spillen — jouer
- liesen — lire
- schreiwen — écrire
- schlofen — dormir
- goen — aller
- kommen — venir
- maachen — faire
- kucken — regarder
- léieren — apprendre
- Ech gi schaffen. — Je vais travailler.
- Ech kommen heem. — Je rentre à la maison.
- moies — le matin
- mëttes — à midi / l’après-midi
- owes — le soir
- nuets — la nuit
- ëmmer — toujours
- dacks — souvent
- heiansdo — parfois
- ni — jamais
- d'Stad — la ville
- d'Gare — la gare
- de Bus — le bus
- den Zuch — le train
- den Tram — le tram
- d'Haltestell — l’arrêt
- d'Strooss — la rue
- d'Plaz — la place
- d'Bréck — le pont
- d'Kierch — l’église
- d'Post — la poste
- d'Bank — la banque
- d'Apdikt — la pharmacie
- lénks — à gauche
- riets — à droite
- riichtaus — tout droit
- wäit — loin
- no bei — près de
- Wou ass …? — Où est … ?
- Wéi kommen ech op d'Gare? — Comment aller à la gare ?
- Den ëffentlechen Transport ass gratis. — Les transports publics sont gratuits.
- d'Wieder — le temps (météo)
- d'Sonn — le soleil
- de Reen — la pluie
- de Schnéi — la neige
- de Wand — le vent
- de Niwwel — le brouillard
- d'Wollek — le nuage
- Et reent. — Il pleut.
- Et schneit. — Il neige.
- D'Sonn schéngt. — Le soleil brille.
- kal — froid
- waarm — chaud (agréable)
- hëtzeg — très chaud
- niwweleg — brumeux
- Et sinn zwanzeg Grad. — Il fait vingt degrés.
- d'Fréijoer — le printemps
- de Summer — l’été
- den Hierscht — l’automne
- de Wanter — l’hiver
- Wéi ass d'Wieder haut? — Quel temps fait-il aujourd’hui ?
- de Prabbeli — le parapluie
- de Mantel — le manteau
- virgëschter — avant-hier
- d'lescht Woch — la semaine dernière
- Ech hu gemaach. — J’ai fait.
- Ech hu giess. — J’ai mangé.
- Ech hu gedronk. — J’ai bu.
- Ech hu geschafft. — J’ai travaillé.
- Ech hu gesinn. — J’ai vu.
- Ech hu kaaft. — J’ai acheté.
- Ech hu gelies. — J’ai lu.
- Ech hu geschlof. — J’ai dormi.
- Ech si gaangen. — Je suis allé.
- Ech si komm. — Je suis venu.
- Ech si bliwwen. — Je suis resté.
- Ech si gefuer. — J’ai conduit / Je suis allé (en voiture).
- Ech war — J’étais
- Ech hat — J’avais
- d'Vakanz — les vacances
- Wat hues du gëschter gemaach? — Qu’as-tu fait hier ?
- kënnen — pouvoir / savoir
- mussen — devoir
- wëllen — vouloir
- däerfen — avoir le droit de
- sollen — devoir (conseil)
- Ech kann schwammen. — Je sais nager.
- Ech muss schaffen. — Je dois travailler.
- Ech wëll Lëtzebuergesch léieren. — Je veux apprendre le luxembourgeois.
- Däerf ech? — Puis-je ?
- Kanns du mir hëllefen? — Peux-tu m’aider ?
- Ech kann net kommen. — Je ne peux pas venir.
- Ech wéilt gär … — Je souhaiterais … (poli)
- vläicht — peut-être
- sécher — sûr / certainement
- leider — malheureusement
B1 · Intermédiaire
- d'Aarbecht — travail
- de Patron — patron / chef
- de Kolleg / d'Kollegin — colleague (m / f)
- d'Firma — firme / société / entreprise
- de Betrib — entreprise / firme
- d'Reunioun — réunion
- de Loun — salaire
- de Kontrakt — contrat
- de Congé — congé
- d'Entrevue — entrevue
- d'Kandidatur — candidature
- d'Ausbildung — formation / instruction
- d'Erfarung — expérience
- verdéngen — gagner
- astellen — embaucher
- kënnegen — résilier
- de Frontalier — frontalier
- den Teletravail — télétravail
- d'Paus — pause
- Ech schaffen als Infirmier. — I work as a nurse.
- den Dokter / d'Doktesch — médecin
- d'Spidol — hôpital
- de Rendez-vous — rendez-vous
- krank — malade
- gesond — en bonne santé
- Ech hu Kappwéi. — I have a headache.
- Bauchwéi — mal de ventre
- Zännwéi — mal de dents / rage de dents
- d'Féiwer — température / fièvre
- den Houscht — toux
- de Schnapp — rhume
- d'Gripp — grippe
- d'Medikament — médicament
- d'Rezept — ordonnance (médicale)
- d'Pëll — pilule / comprimé
- Wat feelt Iech? — What's wrong? (formal)
- Et deet mir wéi. — It hurts.
- de Kapp — tête
- den Aarm — bras
- d'Been — jambe
- de Réck — dos
- d'Hand — main
- de Fouss — pied
- d'Krankekeess — caisse de maladie / caisse de santé / sécurité sociale
- de Krankeschäin — feuille de maladie
- d'Wunneng — appartement
- d'Haus — maison
- d'Kichen — cuisine
- d'Stuff — séjour
- d'Schlofkummer — chambre à coucher
- d'Buedzëmmer — salle de bain
- de Gaart — jardin / potager
- de Balcon — balcon
- de Keller — cave
- de Loyer — loyer
- de Proprietär — propriétaire
- de Locataire — locataire
- d'Kautioun — caution
- lounen — louer
- plënneren — déménager
- d'Annonce — annonce
- de Quartier — quartier
- deier — cher
- bëlleg — bon marché
- grouss — grand
- kleng — petit
- hell — clair
- roueg — silencieux
- d'Miwwel — meuble
- den Nationalfeierdag — fête nationale
- d'Schueberfouer — Schueberfouer
- d'Éimaischen — Easter Monday market
- de Péckvillchen — oiseau sifflet
- d'Buergbrennen — feu des brandons
- de Kleeschen — Saint Nicolas
- d'Sprangprëssessioun — the hopping procession of Echternach
- Liichtmëssdag — Chandeleur
- d'Fuesent — carnaval
- Chrëschtdag — (jour de) Noël
- Ouschteren — (dimanche de) Pâques
- Neijoerschdag — jour de l'An
- d'Kiermes — fête patronale / kermesse
- gebrannte Mandelen — roasted almonds
- de Grand-Duc — grand-duc
- de Muselwäin — Moselle wine
- Mir wëlle bleiwe wat mir sinn. — We want to remain what we are.
B2 · Intermédiaire supérieur
- menger Meenung no — in my opinion
- Ech sinn der Meenung, datt … — I am of the opinion that …
- Ech sinn d'accord. — I agree.
- Ech sinn net d'accord. — I disagree.
- Dat stëmmt. — That is right.
- Dat stëmmt net. — That is not right.
- engersäits … anerersäits — on the one hand … on the other hand
- trotzdeem — néanmoins / malgré tout
- dofir — c'est pourquoi / pour cette raison
- well — parce que / car
- obwuel — bien que
- wärend — pendant que
- allerdéngs — toutefois / cependant
- ausserdeem — en plus (de cela) / en outre / qui plus est
- zum Beispill — for example
- Ech géif soen, datt … — I would say that …
- Et hänkt dovun of. — It depends.
- iwwerzeegen — convaincre / persuader
- zoustëmmen — donner raison à
- widderspriechen — être en contradiction avec / ne pas être conforme à
- behaapten — prétendre / affirmer
- de Virdeel — avantage
- den Nodeel — désavantage / inconvénient
- d'Argument — argument
- d'Chamber — Chambre des députés
- d'Regierung — gouvernement
- de Premier — Premier ministre
- de Minister / d'Ministesch — ministre
- den Deputéierten — député
- d'Gemeng — commune
- de Buergermeeschter — maire / bourgmestre
- de Schäfferot — collège échevinal
- de Gemengerot — conseil communal
- d'Wahlen — the elections
- wielen — indiquer
- d'Partei — parti
- d'Wahlflicht — compulsory voting
- d'Konstitutioun — the constitution
- de Staatsrot — Conseil d'État
- d'Gesetz — loi
- d'Steieren — manœuvrer
- d'Gesellschaft — société
- de Bierger / d'Biergerin — citoyen / habitant
- d'Nationalitéit — nationalité
- de Referendum — référendum
- d'Meenungsfräiheet — liberté d'expression
- d'Europäesch Unioun — Union européenne
- d'Ëmwelt — environnement
- de Klimawandel — changement climatique
- d'Nohaltegkeet — développement durable / gestion durable
- nohalteg — durable / durablement
- recycléieren — recycler
- den Offall — déchets
- de Knascht — saleté / crasse
- d'Verschmotzung — pollution
- d'Loft — air
- d'Energie — énergie
- erneierbar — renouvelable
- de Stroum — courant (électrique)
- d'Solarenergie — énergie solaire / énergie photovoltaïque
- d'Wandenergie — énergie éolienne
- de Velo — the bicycle
- d'Natur — nature
- de Bësch — forêt / bois
- de Bauer — paysan / agriculteur
- de Plastik — plastique
- verbrauchen — consommer / utiliser
- spueren — économiser
- reduzéieren — réduire
- schützen — protéger
- d'Zukunft — avenir
- d'Verantwortung — responsabilité
- d'Biodiversitéit — biodiversity
- d'Noriichten — the news
- d'Zeitung — journal / quotidien
- den Artikel — article
- de Journalist — journaliste
- de Radio — radio
- d'Tëlee — the TV
- d'Sendung — envoi
- d'Reportage — reportage
- d'Interview — interview
- d'Iwwerschrëft — titre
- de Kommentar — commentaire
- d'Quell — source (d'eau)
- zouverlässeg — fiable
- iwwerpréiwen — vérifier / contrôler
- verëffentlechen — publier
- berichten — rapporter
- kritiséieren — critiquer
- abonnéieren — to subscribe
- d'Pressefräiheet — liberté de la presse
- de Podcast — podcast
- d'sozial Medien — social media
- Fake News — fake news
C1 · Avancé
- Et ass mir Wurscht. — I don't care.
- Hien huet net all Tasen am Schaf. — He is not all there.
- Näischt fir ongutt. — No offence.
- mat der Dier an d'Haus falen — to be far too direct
- d'Kierch am Duerf loossen — not to overdo it
- Et ass net alles Gold, wat blénkt. — All that glitters is not gold.
- Wien A seet, muss och B soen. — In for a penny, in for a pound.
- Dat geet op keng Kouhaut. — That is beyond belief.
- een op d'Schëpp huelen — to pull someone's leg
- aus enger Méck en Elefant maachen — to make a mountain out of a molehill
- Schwäin hunn — to be lucky
- bis iwwer d'Oueren verléift — head over heels in love
- Et geet drëm, … — The point is …
- Et kënnt drop un. — It depends.
- Salut — salut
- Awuer — Goodbye (from au revoir)
- Léif Madamm, léiwen Här, — Dear Madam, dear Sir, (letter opening)
- Mat frëndleche Gréiss — Kind regards
- Mat beschte Gréiss — Best regards
- d'Biergeramt — the citizens' office
- sech umellen — to register (your address)
- d'Steiererklärung — déclaration d'impôts
- d'Steierkaart — the tax card
- d'Steierverwaltung — fisc
- d'Sozialversécherung — social security
- d'Matricule — numéro d'assuré (social)
- den Ausweis — the ID card
- de Pass — passeport
- d'Vollmuecht — the power of attorney
- d'Attestatioun — attestation / certificat
- de Formulaire — formulaire
- d'Demande — demande
- d'Frist — délai
- d'Ënnerschrëft — signature
- ënnerschreiwen — signer
- bäileeën — participer à hauteur de
- d'Kopie — copie
- de Rappel — rappel
- de Recours — recours
- de Wunnsëtz — domicile (officiel)
- d'Nationalitéit ufroen — to apply for nationality
- Ech bezéie mech op Äre Bréif vum … — I refer to your letter of …
- Am Uschloss fannt Dir … — Enclosed you will find …
- Ech géif Iech bieden, … — I would ask you to …
- Michel Rodange — author of "Renert" (1872)
- Dicks (Edmond de la Fontaine) — father of Luxembourgish theatre
- Michel Lentz — wrote "Ons Heemecht"
- 1839 — Treaty of London: the country takes its present borders
- 1867 — Second Treaty of London: neutrality, the fortress is dismantled
- 1890 — Luxembourg gets its own dynasty (Nassau-Weilburg)
- 1919 — universal suffrage; referendum keeps the monarchy
- 1940–1944 — German occupation; general strike in 1942
- 1952 — the European Coal and Steel Community settles in Luxembourg City
- 1984 — language law: Luxembourgish becomes the national language
- 1985 — the Schengen Agreement is signed at Schengen, on the Moselle
- d'Geschicht — histoire
- d'Literatur — littérature
- de Roman — roman
- d'Gedicht — poème
- de Schrëftsteller / d'Schrëftstellerin — écrivain
- den Dichter — poète
- d'Onofhängegkeet — indépendance / autonomie
- d'Besatzung — équipage
- de Krich — guerre
- de Fridden — paix
- d'Festung — forteresse
- d'Iwwersetzung — traduction
- d'Satir — satire
- erzielen — raconter
- d'Handlung — acte
- d'Figur — silhouette / allure / ligne
- de Verlag — maison d'édition / éditeur
C2 · Maîtrise
- Muselfränkesch — Moselle Franconian
- d'Éislek — Oesling
- de Minett — minette
- d'Musel — Moselle
- d'Koiné — the common standard variety
- d'Orthographie — the spelling
- de Zenter fir d'Lëtzebuerger Sprooch (ZLS) — the state language centre
- de LOD — Lëtzebuerger Online Dictionnaire
- Eifeler Regel — the n-deletion rule
- d'Friemwuert — mot étranger
- d'Etymologie — étymologie
- Äddi (← adieu), Merci, Trottoir, Velo, Camion, Portmonni, Forschett — everyday words borrowed from French
- de Sproochwandel — language change
- d'Standardsprooch — the standard language
- d'Sproochpolitik — language policy
- d'Méisproochegkeet — plurilinguisme
- d'Aussprooch — prononciation
- de Wuertschatz — lexique / vocabulaire
- d'Betounung — accent
- de Vokal / de Konsonant — voyelle
- kodifizéieren — to codify
- ofleeden — dériver de
- de Reglement — règlement
- d'Verfassung — constitution
- d'Geriicht — tribunal
- de Riichter — juge
- den Affekot — avocat
- d'Uerteel — the judgment
- de Prozess — procès
- d'Klo — plainte
- d'Strof — punition
- d'Geldstrof — amende
- d'Haftung — liability
- d'Versécherung — assurance
- den Notaire — the notary
- d'Ierfschaft — héritage
- d'TVA — T.V.A. / taxe à la valeur ajoutée
- d'Finanzplaz — place financière
- d'Aktie — action
- d'Zënsen — intérêts
- d'Inflatioun — inflation (monétaire)
- de Mindestloun — salaire minimum
- d'Indexéierung — automatic wage indexation
- d'Tripartite — tripartite
- d'Pensioun — retraite
- de Chômage — chômage
- d'Gewerkschaft — syndicat
- de Gewënn — profit / bénéfice
- de Verloscht — perte
- d'Ausschreiwung — appel d'offres
- verhandelen — négocier
- ofschléissen — terminer / finir
- a Kraaft trieden — to enter into force
- kucken / gesinn — regarder
- héieren / nolauschteren — entendre
- wëssen / kennen — savoir
- soen / schwätzen / erzielen — dire
- goen / fueren — marcher / aller
- leeën / leien — coucher
- setzen / sëtzen — mettre / poser / placer
- stellen / stoen — mettre debout
- d'Ironie — ironie
- d'Metapher — métaphore
- d'Iwwerdreiwung — exaggeration
- d'Andeitung — hint / allusion
- andeiten — to hint
- betounen — accentuer
- ënnersträichen — souligner
- relativéieren — relativiser
- widderleeën — réfuter
- verdeedegen — to defend
- a Fro stellen — to call into question
- d'Viraussetzung — condition
- d'Schlussfolgerung — the conclusion
- de Widdersproch — contradiction
- onbestreitbar — undeniable
- zweiwelhaft — douteux
- iwwerzeegend — convaincant / de manière convaincante
- de Standpunkt — point de vue
- ausdrécklech — formel / formellement
- de Fuedem verléieren — to lose the thread
- op de Punkt kommen — to get to the point
- de Kär vun der Saach — the heart of the matter